Bu yazıda kamyonlarını iki katlı mobil otele dönüştüren yaratıcı bir çifti ve Truck Surf Otel adını verdikleri yaşam alanını inceleyeceğiz.

Buna benzer birçok içerik ürettik sevgili okur. Karavana dönüşen Transporter’dan tutun, tırdan karavana çevrilmiş yaşam alanlarına, mimarlık öğrencisinin bitirme projesi otobüsüne kadar birçok girdimiz var.

Bu seferki ise seviyeyi biraz yükselten türden. Projenin üreticisi Daniela Carneir ve Eduardo Riberio sevgili. Daniela sörf eğitmeni, Eduardo ise normalde tur rehberi ama ikisi de sörf sporuna tutkuyla bağlılar. Bunun için de sörfçüleri kalabalık olmayan ve doğayla baş başa sörf yapacak yerlere götürmeyi kafalarına koymuşlar. Uzun süre Avrupa’da ve Afrika’da karavanla seyahat ettikten sonra bir kamyonu iki katlı mobil bir otele dönüştürerek misafir gruba özgü rotaların belirlendiği, konforlu, güvenli ve sıcak bir seyahat olanağı sunmaya başlamışlar.

İki katlı mobil otelin dışarıdan görünüşü.

Bu kamyon otel, Daniela ve Eduardo’nun yaşam alışkanlıklarını da hayli değiştirmiş ve yerleşik yaşamın kimi avantajlarını ıskalasalar da başka insanlar taşıyarak dünyayı dolaşmayı üstelik bundan para kazanmayı hayli sevmişler. Truck Surf Otel adını verdikleri kamyoları ile şu sıralar Portekiz’in kıyılarında dolanan otelin rahat ve sıcak bir atmosferi var.

Daniela mobil oteli ilk görenlerin özellikle hidrolik sistem sayesinde iki katlı bir şeye dönüştüğüne tanık olunca hayli şaşırdığını söylüyor. Ancak asıl şaşırdıkları şeyin mobil oteli resimlerde görülenden çok daha büyük bulmaları olduğunu söylüyor.

Kamyonun iç tasarımı.

Fotoğraflardan da görüldüğü üzere konukların kendilerine ait alanlarının ve yatak odalarının olduğu bölüm üst katta yer alıyor. Kahvaltı ve bar içinse alt kattaki büfeye iniyorsunuz. Bunun insanlarla kaynaşmak için muhteşem bir olanak sunduğunu belirten çift, sörf yapmayan gezginlerin de bu araç sayesinde kişiye özgü rotalarla ve konforla konaklayabileceğini sözlerine ekliyor.

Ben bu kişiye özgü tur düşüncesini önemsiyorum. Bana sorarsanız turizmin geleceği buna dönüyor. Hobileriniz ve ilgi alanlarınız doğrultusunda tasarlanmış rotalar ya da hiç kimsenin görmediği yerleri göreceğiniz kişiye özgü tur olanakları… Tabi ekonomik sorunlar nedeniyle ülkemiz bu konuda geriden geliyor ama turizm konusundaki olanaklarımız sayesinde gecikmeden insanların kendi öykülerini oluşturabildikleri özel turların Türkiye’de de yaygınlaşacağını umuyorum.

Mobil Otel Portekiz sahillerinde.

Karavan?

Karavan işi de güzel, dışarıdan eğlenceli görünüyor ama atık suyu, güvenliği, temizliği konfor alanının kısıtlı olması uzun süreli yolculuklar için ciddi sorunlar. Truck Surf Otel sayesinde aksilikleriyle uğraşmak zorunda kalmadığınız büyük bir karavan deneyimleme olanağınız var bence sevgili okur.

Eğer sende varlıklı okurlarımızdan biriysen doların sekiz liraya dayandığı bu günlerde gecelik kişi başı 499 dolarla kendi ekibinizi oluşturarak ya da bireysel olarak bu mobil oteli deneyimleyebilirsin. Hakkındaki detaylı bilgiye de kendi sitesinden erişmen olanaklı.

Editörün Notu

Yolculuğa çıkmayı düşlemek ve yolculuğa çıkmak aynı şey değil. Yolculuğa çıkmayı arzulamak onu hayal etmek kimi zaman yolculuğun kendisinden daha keyifli ancak o zaman da yolculuğu ıskalama olasılığın var. Bu zor bir karar.

Otelin(kamyonun) alt katı.

Ben insanın ilk evreninin evi olduğunu düşünürüm. Ondan uzun süreli uzaklaşmak çok da bana göre değildir. Evet dünyanın geri kalanını merak ederim ama beş parasız Afrika’ya gidecek kadar da maceraperest değilimdir. Konforuma düşkün olduğumdan değil. Güvenli olmadığından. O yüzden sanırım yola çıkmaktan hep korkarak ya da yola çıkacak kadar param olmadığı için hep düşünü kuruyorum ben. Hatta Jules Verne de bana benziyor sanırım. Macera düşüncesini seviyor ama ancak yaşamının ortalarında yolculuk etmeye başlıyor. O romanları hep görmediği yerleri hayal ederek yazıyor.

Truck Surf Otel’in odaları.

Truck Surf Otel gibi mobil otel girişimleri işte bana ve Jules Verne’e benzer tiplerin yola çıkmasını kolaylaştıracak bir girişim. Evini yanında taşıdığın bir yolda olma durumu. O sebeple en büyük hayalim bir internet girişimini tutturarak yalnızca ilgi duyduğum alanlarda içerik üreterek para kazandığım ve karavanımla Volkan Konak gibi iki üç aylık turlara çıkıp evime geri döndüğüm bir yaşam. Uluslararası reklamverenler tarafından pek değer görmeyen canım anadilim Türkçe ile bu iş zor. İngilizce içerik üretmek de Türkçe’yle aynı tadı vermiyor ama bakalım gelecekte neler olacak? Belki dolar düşer, refah seviyesi artar. Belli mi olur!

Gelecek güzel günlere kadar kendine iyi bak sevgili okur.

Son Not

Çiftin yaptığına imrenmemek elde değil ama hidrolik midrolik bizim sanayide milyonluk ederler adamı para, mimar, usta gerek sevgili okur. Bazı şeyler için ister istemez vizyonsuz olmak zorundayız. Bizim için zor bazı şeyler, pahalı. İkinci şansımız yok. Diyeceklerim bu kadar.

Fotoğraflar da otelin kendi sitesinden.

Kaynaklar

https://kitapyorumlar.com/jules-verne-doktor-oxun-deneyi/

https://maiotik.com/karavan-tirlar/

https://maiotik.com/transporter-karavan/

https://www.lonelyplanet.com/articles/truck-surf-stay-portable-hotel

https://trucksurfhotel.com/

Yazıda Türkiye’nin Eurovision şarkı yarışmasına ilgisini başlatan liseli bir kızın öyküsünü anlatacağız. Sınırlı yaşamlarımızda sınırsız işler yapmayı hayal etmenin ne demek olduğuna bakacağız.

Doksanlar, ülkemiz hafızasında hem siyasal hem de sosyal açıdan pek çok önemli olayla yer alır. Bunlardan biri var ki beni bugün fazlasıyla heyecanlandırdı. Sabah arabamın radyosundan dinlediğim bir parça akşam beni klavyenin başına oturttu. Şebnem Paker’in 1997 yılında Eurovision şarkı yarışmasında seslendirdiği Dinle isimli şarkıdan bahsediyorum.

ŞEBNEM PAKER KİMDİR?

Şebnem Paker o dönem -1977 doğumlu- lise öğrencisi aslında. Geçtiğimiz yıl salgının başında bir TV kanalında yaptığı söyleşide hayatına dair bazı bölümler anlatmış.

Yukarıda yer alan söyleşide kendisinin ifadesine göre o dönem Eurovision için adaylar şarkılarının kayıtlarını isimsiz şekilde Ankara’ya gönderir ve belirli bir seçici kurul tarafından seçilen ilk on yarışmacı Ankara’ya çağrılırmış. Ardından yapılan eleme ile de belirlenen ülke temsilcisi Eurovision şarkı yarışmasına ülke olarak gönderilirmiş. Burada o dönem Eurovision’a ülkemizde ilgi düşük olsa da yapılan müzisyen ve şarkı seçiminin adil oluşu önemli. Daha sonraları yarışmaya Şebnem Hanımın ifadesiyle ısmarlama ve popüler yarışmacılar gönderilmiş.

Şebnem Paker’in Fotoğrafı

Şebnem Paker, Eurovision’a katılmaya ilk hak kazandığı yıl olan 1996’da Beşinci Mevsim adlı şarkısıyla on ikinci olmuş. Yirmi yaşında herhangi bir yılgınlık göstermeyip yeniden hazırlanmış ve Grup Etnik ile bir sonraki senenin seçmelerini de kazanarak ülkemizi tekrar temsil etme başarısı göstermiş. Gençliği, heyecanı, birlikte katıldığı grubun kattığı hava derken o döneme kadar ülkemizin varlık bile gösteremediği Eurovision’da üçüncülük elde etmiş.

Söyleşide, başarılı olunca insanların Eurovision’a katıldığımızdan haberi oldu benzeri bir sözü var. Hatta dönemin Cumhurbaşkanı ile görüşmüşler, gazetelerde ve TV’lerde bile haberleri yapılmış. Yarışmadan sonra Dinle isminde bir albüm çalışması yapmışlar ki burası çok ilginç: söz yazarıyla parada anlaşamayıp şarkının sözlerini değiştirmek zorunda kalmışlar.

Eurovision Şarkı Yarışması’nın son logosu

Sonradan belirli sebeplerle katılmadığımız bu yarışmada ülkemizi temsil etsinler diye giden çok ünlü isimlere nice paralar harcanmıştır. Tabi burada yarışmadan beklentinin değişimi de söz konusu olmuştur.

Günümüzde kırklı yaşlarda iki çocuk annesi bir müzik öğretmeni Şebnem Paker. Bugün düzenlenecek benzeri uluslararası bir müzik yarışmasına lise çağında bir müzisyenin gitmesi neredeyse olanaksız. Ama sosyal medya ile günübirlik ünlü olmak da bir o kadar kolay. Genç yaşlı pek çok insan, neredeyse sabahtan akşama değişen sanal bir dünyanın kısa ömürlü ünlüleri olmak için çabalıyorlar. Bir gün Şebnem Paker hanımefendiyle oturup bir kahve içmek isterim. Bu, aylar yıllar sonra ilk blog yazım. Yazarın bahsini ettiği gibi sınırlı hayatlarımızda sınırsız işler için yaşamaya çalışmanın doğru olduğuna karar verdik. Bakalım kararımızdan ne zaman döneceğiz?

EUROVİSİON ŞARKI YARIŞMASI NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Bu arada Eurovision’un tarihi renkli televizyonların yaygınlaşmasından çok önceye gidiyor sevgili okur. II. Dünya savaşından sonra eğlenceli ve parlak bir gösteri yapmak amacıyla Avrupa Yayın Birliği’ne üye ülkeler tarafından ülkelerin şarkı gönderdiği bir yarışma biçiminde ilk olarak 1956 yılında gerçekleştirilmeye başlar. TRT de bu birliğe 1988 yılında tam üye olarak katılmıştır ve 2012 yılına kadar da bütün Eurovision yarışmalarına temsilci göndermiştir. 2012’de oylamayı adaletsiz bulduğunu belirterek yarışmaktan vazgeçmiştir.

Müzik otoriteleri tarafından ikinci üçüncü sınıf bir yarışma olarak düşünülse de bugüne kadar aralıksız yapılması ve dünya çapındaki büyük spor organizasyonları dışında ortalama 350 milyon izleyiciyle dünyanın en çok izlenen programlarından biri konumunda olmasıyla önemlidir. ABBA ve buna benzer birçok grup Eurovision ile popülerleşmiştir.

Eurovision’a bugüne kadar 51 ülkenin katıldığını ve Avrupalılık düşüncesinin coğrafi konumdan ziyade düşünsel zeminde yeniden yapılandırıldığı dünyada Brezilya ve Tayvan gibi ülkelerde de çokça izlendiğini söylemek gerekir.

BİZDE NE OLDU?

Biliyorsunuz bizde bu programı tekrar anımsatan ve popülerleştiren Sertap Erener. “Every What That I Can” adlı şarkısıyla birinci olan Sertap Erener hem Türkçe dilinin temsil alanıyla ilgili tartışmaların yaşanmasına neden olmuş. Hem de bizi hayli sevindirmişti.

İçeriklerin İngilizce versiyonuna erişmek için bizi birthofideas.com adresinden de takip edebilirsin bu arada sevgili okur. Bir sonraki yazıda görüşene dek kendine iyi bak.

KAYNAKLAR

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eebnem_Paker

https://tr.wikipedia.org/wiki/Eurovision_%C5%9Eark%C4%B1_Yar%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1

Yazıda, tüm dünyada yaygınlaşan kasım ayı indirimlerinin nereden çıktığını, ne işe yaradığını ve çevrimiçi pazaryerlerinin bu işten ne büyük bir kâr elde ettiğini açıklamaya çalışacağız.

Dünya değişiyor, internetin ilk popülerleştiği dönemlerde Amazon gibi girişimlerin hisselerindeki büyümeyi balon yükseliş olarak niteleyen, yatırım yapmaktan çekinen geleneksel şirketler bile artık ürünlerini internetten satıyor. İş planları büyük değişiklik gösteriyor. Eskiden yalnızca kendi stoğundaki ürünleri satan siteler açılırken artık en büyük şirketten en küçük şirkete kadar bütün üreticileri küresel ya da ulusal bir çatı altında toplayan çevrimiçi pazaryerleri büyüme gösteriyor.

Bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde kişisel refah seviyesi her ne kadar büyük ekonomik kararlarla ilgili olsa da gelişmiş ülkelerde ekonomi kavramı artık çok daha kişisel bir şeyi ifade ediyor. Çoğu insan yaşamını artık içerik üreterek ya da emeğini sosyal medyanın sunduğu olanaklarla ya da etsy gibi çevrimiçi pazarlarda satarak kazanıyor. İş planına göre sürekli ülke değiştiren dijital göçmenler bile var.

Alibaba’nın Kırdığı Rekor

Değişim yalnızca iş yapma biçiminde değil artık. Kültürel olarak da büyük bir değişim içindeyiz. İnsanlar gittikçe daha tekil bir yaşamı tercih ediyorlar. Televizyonlarda bu durumun ahlaki boyutu tartışıladursun veriler gittikçe daha az evlendiğimizi doğrular nitelikte. Bu nedenle büyük şirketlerin pazarlama stratejileri de değişiklik göstermeye başlıyor. Eskiden sevgililer günü dönemine yoğunlaşan kampanyalar, aile paketleri çıkarırken çevrimiçi hizmet verenler artık tek yaşayanlara dönük indirimler de yapıyorlar.

KASIM AYI İNDİRİMLERİ… AMA NEDEN KASIM?

Bunun ilk örneğini 11.11.2020 tarihinde Çin menşeili çevrimiçi pazaryeri Alibaba’nın Kasım indirimi kampanyasında gördük. 11.11 günü aslında Çin’in küçük bir bölgesinde kutlanan yerel bir bekarlar günü. Bekarlar gününün tarihinin oluşumda ayrılığı çağrıştıran sonbahar aylarının ve bu kadar çok 1 rakamının yan yana gelmesinin etkisi büyük. Alibaba buradan yola çıkarak 11. 11 tarihinde bir indirim kampanyası düzenliyor. Alibaba’nın bir gün için yaptığı bu küresel kampanya o kadar başarılı oluyor ki tüm zamanların rekorunu kırarak tek bir günde 56 milyar dolarlık satış yapıldığı açıklıyor. Görüldüğü üzere artık Çin’e ait yerel bir kutlamanın küresel bir şeye ne kadar çabuk dönüştüğünü ve kültürel anlamda hegomonyasını devam ettiriyor olsa da Amerika’nın gerçekten bazı alanlarda etkisini yitirdiğini gözlemliyoruz.

n11 11.11 İndirimi

Alibaba’nın kasım ayında yapacağı indirime kültürel bir arka plan oluşturması aslında Amerika’nın yıllardan beri kasım ayında şükran gününden sonraki ilk Cuma yaptığı, tarihi bir acıyı anmak amacıyla düzenlenen “Black Friday” indirimleriyle ilgili. Bu büyük indirim kampanyası avantajından her ülkeden kullanıcısı olan Alibaba da yeni bir değer yaratarak yararlanmak istiyor. Biliyorsunuz Black Friday’de lüks tüketim ürünlerinde bile sınırlı sayıda da olsa %50’ye varan gerçek indirimler yapılıyor ve birçok Amerikan şirketi inanılmaz satış rakamlarına ulaşıyorlar. Bizde de bu olay sonradan “Muhteşem Cuma” adı altında kültürel olarak kimliksiz biçimde uygulandı.

TÜRKİYE’DE DURUM NE?

İlk olarak birkaç yıl önce n11 bekarlarla ilgili olmasa da kasım ayında 11.11 indirimlerini başlatmış, sınırlı sayıda araba bile satmıştı. Geri kalmayan Hepsiburada ve Trendyol’da pazardan pay almak için gene kasım ayında “Black Friday”i andıran ancak çoğunlukla ekşisözlük gibi ortamlarda tüketiciyi gerçekte memnun etmediği söylenen indirimler yaptı.

Trendyol kasım ayı indirimlerinin en büyük kazananlarından

Ancak gene de tüketiciler reklam bombardımanıyla sitelere akmaya devam ediyor ve milyar sayfa görüntülenmelerine ulaşan pazaryerleri inanılmaz kârlara ulaşıyordu. 2019 yılında Türk sitelerinin Kasım ayında gerçekleştirdiği satış o kadar büyüdü ki zaten çok da kusursuz işlemeyen kargo sistemleri tıkandı. Çevrimiçi alışveriş sitelerinin tüketiciye iki günde üç günde teslim gibi kargo süreleriyle reklam yapmalarının önüne geçildi.

Geçen yılki gelişmeler çevrimiçi pazaryerlerinin 2020 için iştahını daha da kabarttı elbette.

Kasım ayına haftalar öncesinden hazırlanan kasım ayı indirimi reklamlarıyla girdik. Yalnızca Trendyol, kasım ayında 60 milyon ürün sattığını; 1,5 milyar sayfa görüntülemesine ulaştığını açıkladı. N11’de benzer kampanyalarla kuponlar sattı ve bir süre yoğunluğu kaldıramayıp erişim sorunları yaşadı. Özetle, Black Friday’den çıkan bu Kasım ayı indirimi işi inanılmaz kârlara kültürel arka planı olanından olmayanına kasım aylarını kapladı ve Türk firmaları da kasım ayında defalarca yaptığı indirim reklamlarıyla tüketicilere satış yapmaya başladı.

Gözlemlediğin kadarıyla artık bu indirimlerde sınırlı sayıda kuponlar dışında dişe dokunur bir kampanyaya rastlamak zor. İndirim yakalamak isteyen okur bana kalırsa yeni yıl öncesine odaklanmalı. Fiyatlar değiştiği için ve ürün gamları yeni modellere geçtiği için fiyatlar yılın son aylarında görece daha uygun oluyorlar.

SEKTÖRE İLİŞKİN NOTLAR

TRENDYOL’UN BAŞARISI

Kendilerini bir noktada tebrik etmek lazım. Bu kadar kısa sürede, özel alışveriş sisteminden doğup geldikleri nokta inanılmaz.

TÜRKİYE’DEKİ KARGO SİSTEMİ

Ben varlıklı bir girişimci olsam Türkiye çapında kusursuz çalışan bir kargo şirketi kurma işine girerdim. Son zamanlarda büyük kentler için güzel girişimler var ama itiraf edelim ki Türkiye de yalnızca İstanbul, İzmir ve Ankara’dan ibaret değil. Bütün bir Türkiye’de bu kentlerin toplam nüfusundan daha fazla insan yaşıyor. Hem kargo sisteminin yükü azalır hem de tek tercih edilen durumuna gelirsiniz. Sabancı, Koç falan olsam bu işe balıklama atlarım.

BÜYÜK VERİ

Görüldüğü üzere arama motorları ve sosyal medya sayesinde tutulabilen alışkanlıklarımıza ve değişikliklerimize ilişkin büyük veriler, insanlığı anlamayı ve buna göre pazarlama planları geliştirmeyi olanaklı kılıyor. Kasım ayı indirimi, şubat ayı indirimi yıl sonu indirimi derken hepimiz küçük birer tüketgene dönüyoruz.

KAYNAKLAR

https://www.webtekno.com/trendyol-kasim-2020-satis-rakamlari-h102870.html

https://www.cnbc.com/amp/2020/11/11/alibaba-singles-day-2020-record-sales-overshadowed-by-stock-plunge.html?__twitter_impression=true

https://tr.wikipedia.org/wiki/Dijital_g%C3%B6%C3%A7men

Atlanta hayvanat bahçesinde goriller için düzenlenen bir doğum günü partisinde çekilen ilginç fotoğrafı inceleyecek, insanlarla ne kadar benzeştiklerini açıklamaya çalışacağız.

Anaka, Atlanta hayvanat bahçesinde ikamet eden bir goril. Anaka’nın 6. yaş gününü kutlamak için görevliler ona küçük bir organizasyon yapıyorlar. Bu organizasyonda hayvanat bahçesi görevlileri ve goriller oldukça neşeli dakikalar geçiriyor. Tabi bu sırada kimileri bu anları belgelemek için fotoğraflar çekiyor ve Facebook hesaplarında paylaşıyor.

Pigment Kaybına Uğramış El

Paylaşılan fotoğraflarda bir detay insanların büyük ilgisini çekiyor. 6 yaşındaki Anaka’nın elindeki pembelik. Resmi yaklaştırınca pigment kaybına uğradığı anlaşılan bu bölgenin baya insan eline benzediğini fark ediyorlar. Çoğu primatın aksine pençe yerine tırnakları olan bu hayvanlardan birinin elini böyle benzersiz bir biçimde görmek insanları etkiliyor ve akıl yürütmeye başlıyorlar.

Anaka’nın Fotoğrafları

Kimileri Anaka’nın vitiligo adında kalıcı pigment kaybına neden olan bir deri hastalığı taşıyor olabileceğini söylüyor. Ancak hayvanat bahçesi yetkilileri böyle bir durumun olmadığını, Anaka’nın yıllardır hiçbir yerinde başka bir pigment kaybına rastlamadıklarını belirtiyor. Bu görüntünün bir çeşit doğum lekesi olduğunu düşündüklerini de sözlerine ekliyorlar.

Anaka

Anaka’nın görünüşü kadar karakterinin de eşsiz olduğunu aktaran hayvanat bahçesi yetkilileri, Anaka’nın zamanını sıklıkla abisi ve annesiyle oynayarak(onların sırtına binerek) geçirdiğini; canı bir şey istediğinde annesine seslendiğini ve ailede hayli popüler olduğunu anlatıyorlar.

GORİLLER VE EVRİM TEORİSİ

Bu arada gorillerin, 10 – 10,5 milyon yıl önce yaşadıkları coğrafyaya uyum sağlamaları sonucunda geçirdikleri evrimle birlikte gen dizilimi itibariyle en yakın akrabamız şempanzelerden ayrıştığını biliyoruz. DNA’larının %98,9 oranında insanlarınkine benzediklerini de belirtmemiz gerekir.

Bakın yukarıdaki videoda bile 4. saniyede arkadaki gorilin N’apıyor bu! tadındaki el hareketi bize ne kadar benziyor.

Aşağı yukarı 15 kişilik gruplar halinde yaşayan gorillerin ortalama yaşam süresi de 35 – 40 yıl.

GORİL KOKO

Konu ilginizi çektiyse şurada konuşma becerileri hayli gelişmiş, işaret diliyle de olsa bildiğiniz insan gibi konuşmayı öğrenmiş bir goril olan Koko’dan söz ediliyor.

Koko ve Eğitmeni

Koko, 600 sözcüklük bir kavram hazinesine sahip ve bu sözcüklerin 375’ini gündelik yaşamında insanlarla etkileşime girerken rahatlıkla kullanabiliyor. Diğer hayvanlarla empati kurma becerisine de sahip olan Koko, banyo yaparken görüntülenen bir hayvanın fotoğrafına baktığında kendisi de banyo yapmaktan nefret ettiği için eğitmenine bakıp “Ben olsam ağlardım.” gibi bir tümce kurabiliyor. Ya da huzursuz bir hayvan gördüğü zaman işaret diliyle onun canının yandığını söyleyip dişini işaret edebiliyor.

Belki bizim gibi sözcükleri boğumlama ve bükme becerisine sahip değil ama bildiğiniz konuşan bir hayvan da var yani. Yalan söylemeyi ve sinirlendiğinde hakaret etmeyi bile becerebilen Koko benim yeni ilgi alanım olacak sanırım.

Bir sonraki yazıda görüşene dek kendinize iyi bakın.

KAYNAKLAR

Evrimağacı

Evrimteorisionline

Tanzanya’da bundan yaklaşık 60 yıl önce üç kız çocuğu, öğretmenleri tarafından sınıfta tahtaya kaldırılıyorlar. Bir süre sonra tahtada kıkırdamaya başlıyorlar. Aslında bu birçok sınıfta karşılaşılabilecek bir olay ancak devamı var. Gülüşmeler bir süre sonra kahkahaya dönüşüyor ve birkaç dakika içinde de tüm sınıfa bulaşıyor. Lakin sınıftaki zavallı bir kız çocuğu bu gülme ataklarını ve kıkırdama davranışlarını 16 gün boyunca sürdürmeye devam ediyor. Bu sebeple ne ödevlerine odaklanabiliyor ne de yaşamının geri kalanına…

İlerleyen günlerde okuldaki 159 öğrencinin 95’i sık gelen gülme ataklarına kapılmaya başlıyor. Durum kontrol edilemez bir hâl alınca okulu kapatmaya karar veriyorlar ve öğrenciler de kasabalarına dönüyor. Ancak gülme belirtilerini de yanlarında götürüyorlar. Gittikleri yerde de bugün omunepo adı verilen gülme salgını kişiden kişiye, okuldan okula, kentten kente yayılıyor.

Yerel sağlık çalışanları daha önce karşılaşmadıkları ve nedenini bir türlü anlayamadıkları bu sorun karşısında ulusal kurumlara haber veriyor ve binlerce insanın yakalandığı salgın, alınan önlemler sayesinde aylar sonra son buluyor.

KAHKAHA SALGINI

Bu ilginç kahkaha salgınının bugün bile tam anlaşılamamış sebeplerini ortaya koymak, insan neden güler? Sorusunu yanıtlamak için bir grup araştırmacı yıllar sonra Tanzanya’ya gidiyor. Omunepo adındaki bu gülme salgınını yaşamış öğretmenler, öğrenciler ve sağlık çalışanlarıyla, yani salgını ilk elden deneyimlemiş insanlarla görüşmeler gerçekleştiriyor.

Salgının başladığı okulun penceresi olmayan yurt odalarına, katı kurallara, rahatsız sıralara sahip olduğu tespit ediliyor. Hatta psikolog Kroeber Rugliyama insanların tepki olarak verecek başka bir alternatifleri olmadığı için istemsiz olarak gülmeye başlamış olabileceklerini düşünüyor. Salgına yakalananların yoksulluk sebebiyle yetersiz beslenen bireyler olduğu gibi bir bulgu daha var. Ancak gene de fenomen henüz açıklanmış değil.

Maryland Üniversitesi’nden sinirbilim ve psikoloji profesörü Robert Provine araştırmayı derinleştirmeye karar veriyor. Gönüllü katılımcılarla barlardan, sınıflardan, buluşmalardan, alışveriş merkezlerinden toplanarak kaydedilmiş binlerce gülücüğü analiz ediyorlar. Şaşırtıcı biçimde gülümsemelerin yalnızca %20’si komik bir şeye karşı tetikleniyor. Geri kalan gülümsemeler sosyal etkileşimlerde kullanılıyor. Biriyle karşılaştığımızda, ondan ayrılırken gülümsüyoruz. Hatta en yüksek oran olan %46 oranıyla birini dinlerken gülümsüyoruz.

Peki gülümsemelerimizin bir kısmı sosyal etkileşimi sağlamak için yapay bir biçimde kontrol edilebiliyorken neden bir kısmı kontrol edemediğimiz bir biçimde tetikleniyor? Bunun da tam bir yanıtıyok. Araştırmacı Gervais ve Wilson’ın belirlemelerine göre yaklaşık 2 ila 4 milyon yıl önce ilk olarak karşılaşılan komik bir şeyle tetiklenen gülme refleksi, evrimsel açıdan insanların güvende olduklarını hissettiklerinde ortaya çıkan bir durum.

Gerçek gülüşleri ise gözlerden anlamak olanaklı. Burada romantik bir durumdan söz etmiyorum. Gözlerin etrafındaki kaslar refleks olan beklenmedik gülüşlerde benzersiz bir davranış sergiliyorlar. Bu yüzden samimi olarak güldüğünüzde gözlerinizin içi gülüyor yani gerçekten de.

Tehlike arttıkça ortaya konan mizahın niteliği artar biliyorsunuz. Acaba mizah, insanların gerçeklikten kaçarak kendilerini güvende hissetmek için sığındıkları bir liman mı? Gerçekliğine katlanamadığımız durumları o yüzden mi mizahla daha katlanır bir biçime bürüyoruz? Bunun arkasındaki temel neden güvende hissetme gereksinimi mi?

Peki sizce insan neden güler?

NOT: Yazıyı özetlemeli bir yaklaşımla çevirerek ve eklemeler yaparak şuradan faydalanarak yazdım. Detaylarını merak edenler bu bağlantıya tıklayabilirler.

Havayı temizleyen belediye otobüsü ilk denemelerinin Southampton’da başlaması da rastlantı değil elbette. DSÖ’nün verilerine göre İngiltere’nin en yüksek hava kirliliği oranına sahip kentlerinden biri Southampton. Sizler için biraz araştırdım. Havada P10 dedikleri bir partikül var. Bu partiküller 10 mikrometreden bile daha küçükler ve astım başta olmak üzere birçok sağlık sorununa neden oluyorlar. P10 partiküllerinin artmasının en belirgin nedenlerinden biri de elbette sanayi tesisleri ve trafikteki araçlardan çıkan egzoz gazları.

Peki havayı temizleyen belediye otobüsü kaç metreküp hava temizliyor? Oran olarak elde ettiği başarılar kentin ana caddelerindeki hava kirliliğini gidermede istatistiksel olarak ne kadar başarılı? Bir veriye ulaşamadım ancak halen kullanıldığına göre bir fark yaratıyor anladığım kadarıyla. Fikir olarak güzel. Daha önce gene Maiotik’te deniz temizleyen gemi projesinden de söz etmiştik. Böyle projelerin artacağını, dünyanın yakında yalnızca bu alanlara yatırım yapacağını öngördüğümüzü söylemiştik.

Biz duyarlı insanlar olarak söylemiş söylemiş dinletememiştik ama bakın bir salgın neleri değiştirdi. Korona virüsü salgınından sonra dünyada doğaya karşı daha duyarlı hükumetlerin iktidara geleceğini, kulağımızı tıkadığımız bilimsel istatistiklere daha yakından bakmak zorunda kalacağımızı belirtelim. Alışveriş alışkanlıklarımız, yolculuk planlarımız, son 100 yıldır doğayla kurduğumuz doğal olmayan bağ baştan aşağı değişecek.

DEĞİŞİMİN GELECEĞİNİ HABER VERMEYE GELDİK

O büyük ülkelerin büyük liderlerinin imzalamadığı emisyon anlaşmalarını zorla imzaladıklarını ya da imzalamadıkları için koltuklarından olduğunu göreceğiz. Çünkü virüs ya da salgın hastalıklar medyanın yönlendirmesiyle, parayla ya da baskıyla sustuturulabilecek bir şey değil. Sağda solda şaka malzemesi durumuna getirilen canım Greta’nın sözünü ettiği, değişimin geleceğini haber vermeye geldik dediği konuşma gerçek oluyor.

Değişim geldi.

Spotify’dan “Maiotik” aramasıyla erişebileceğiniz bir de podcastimiz var. Arada ona da bakın.

40 bin dolar, Filipinli vatandaşların yaşam standartlarını bir anda yükseltecek, onları büyük bir ev ve araba sahibi yapacak rakamdı. Pepsi, toplamda 2 milyon dolar harcayarak 40 bin dolar için bir çok talihli belireyeceğini açıkladı. Televizyon ve gazete reklamlarıyla tüm halka ulaşıldı. Pepsi’nin yalnızca 2 ay içinde pazar payı %4’ten %26’ya kadar yükseldi. Pazarlama açısından her şey muazzam ilerliyordu. Pepsi hem içecek sektöründeki en büyük 12. ekonomi olan Filipinler’de pazar payını artırıyor hem de ülkenin 69 milyonluk nüfusu hızla arttığı için geleceğe yatırım yapmış oluyordu. Bütün bu başarı bir gecede yerle bir olmak üzereydi.

BU BAŞARI NASIL SON BULDU?

Çekiliş günü geldiğinde kazanan rakamın 349 olduğu açıklandı. Ancak büyük bir sorun vardı. Pepsi kapaklarını basan taşeron üretici 349 numaralı kapaktan tam 800 bin adet basmıştı. Pepsi, şirkete 349 numaralı kapağı basmamasını. kapağı kendilerinin üreteceğini söylemesine rağmen kapağı basan şirketin bu hatası halkı sokaklara döktü. Ülkedeki Pepsi genel merkezinin önünde eylemler düzenlendi.

Eylemlere polis müdahale etmek zorunda kaldı. Ölenler ve yaralananlar oldu. 30’a yakın Pepsi tırı yakıldı, bombalandı ya da devrildi. Pepsi nitelikli dolandırıcılıkla suçlanıyordu. Dava açıldı ancak mahkeme Pepsi’nin kötü niyeti olmadığını açıkladı.

Pepsi bir şeyler vermeden bu işin içinden sıyrılamayacağını fark etmişti. Her kapak sahibine 18 dolar ödemeyi teklif etti. Bu rakam Pepsi’nin başlangıçta çekiliş için ayırdığı 2 milyon dolardan kat kat fazlaya 8.7 milyon dolara mal oluyordu. Süreç davalar, kaybolan pazar payı, yakılan tırlar ve dağıtılan parayla birlikte Pepsi’ye 20 milyon dolara mal oldu. Satış oranlarının ise başlangıçtaki haline dönmesi bile yıllar alacaktı.

Pazarlama tarihi açısından hayli sıradışı bir olay. Maiotiği de böyle yükseltmek için yok mu devrimsel bir fikri olan ya. Hata yapmayız valla bak.  Onun dışında Yaşar Kemal’in de dediği gibi umarsız gibi algıladığımız halkın sesine güvenmek gerekiyor sanırım. Yıllarca halkın belleğinde biriken ezilmişlik, adaletsizlik, haksızlık çok alakasız gibi görünen bir kıvılcımla harekete geçiveriyor.

Kaynak

Bir elbise askısı üretmişler. Bu askı fişe takılı çalışıyor ve kendisine astığınız ürünleri 3 saat içinde ütülü derli toplu bir hale getiriyor. Çalışma mantığı basit. Askı tepeden sıcak ya da soğuk hava üfleyerek kuru temizleme yapmaya çalışıyor. Tamam belki ev kullanımı için çok işlevsel değil ancak acil bir toplantı ya da görüşme için bir yere seyahat ettiniz diyelim. Bulunduğunuz otelin kuru temizlemesi yok ya da güvenemiyorsunuz. Valizinizden askınızı çıkarın asın kıyafetinizi, 3 saate tamam.

Böyle dil kullandığıma bakmayın nadir de olsa insanın acil toplantıları, görüşmeleri, etkinlikleri ya da en kötü katılacağı bir düğün olabiliyor. Ürünün fiyatı 50 dolar. Yani birim olarak düşününce bizdeki 50 TL gibi olsa alınırdı. Parasını dolarla kazanan yurt dışındaki insanlar böyle düşünüyor olmalılar. Ama bizim için şu anki kurla 350 liraya geliyor. Bence bu haliyle bile bir şans verilebilir.

Burada buna benzer, gadget dedikleri yaşamı kolaylaştıran refah seviyesini artıran birkaç ürün daha paylaştık. Dünyanın en konforlu ve sağlıklı bilgisayar koltuğunu yapmaya çalışan şu girişimi anlattığımız yazıya bir bakabilirsin. Yakında da amortisörlü ekran tutucularından söz edeceğiz sanırım. Böyle bilgisayar kullana kullana boynumuz, belimiz, sırtımız koptu çünkü.

MUTFAKTA BİR PANEL DE FENA OLMAZ

Birde mutfakta ellerimiz ıslakken tarife falan bakmamızı sağlayacak podcastimize tıklayabileceğimiz Youtube’dan bir şey açabilecek, evdeki bakliyatın meyvenin durumunu öğrenebildiğimiz bir ekran istiyorum ben. Sesli asistanlar tam karşılamıyor isteğimi. Şöyle kafamın hemen üstünde olacak. Valla zenginlikte para pulda gözüm yok ama şu buzdolabının içinde biten şeyler otomatik olarak bir mağazadan sipariş edilse fena mı olur? Nesnelerin birbirleriyle iletişim kurduğu nesnelerin interneti nesnelerin interneti diye anlatıp duruyorlar. Sanayide de kullanılsın tamam ama azcık da bizim gündelik yaşamımızı kolaylaştırsın.

PRATİK BİR ÇÖZÜM ÖNERİSİ

Son olarak ütü işiyle çok uğraşmamak için pratik bir önerim var sevgili okur. Özellikle gömleklerinizi ya da tişörtlerinizi balkona ya da çamaşır askısına asmak yerine normal bir elbise askısına asıp öyle kurutursanız ütüyle uğraşmanıza pek gerek kalmıyor. Yani gene bir üstüne ütü vurursunuz ama en azından kırış kırış olmuyor. Eyyorlamam bu kadar.

Mekânın insan ruhunu biçimleyen yegâne şey olduğunu biliyoruz ve bugün en kolay değiştirebildiğimiz şey mekân. Bütün bir yüz yıl boyunca bunu daha da konforlu ve çabuk hale getirmek için çalışıp durduk. Tabi bu bir taraftan da üzücü. Gabriel Garcia Marquez’in Yüzyıllık Yalnızlık romanında belirttiği gibi tren yolları, garlar icat edildikten sonra insan özlem duygusuyla, sevdiklerinden uzakta kalmakla yontuldu. Ancak bugün durum daha da karmaşık. Sınırların belirsizleştiği, dünyanın başka bir yerinde sevgili edinebildiğiniz, onunla görüşebildiğiniz sıra dışı bir çağa girdik.

Ben 21. yüzyıla uzay, mühendislik falan demeden doğrudan ulaşım çağı diyorum. İnsanoğlunun en çok hareket etmeye başladığı dönem 21. yüzyıl. Uçaklar, otobüsler ve arabalar aracılığıyla her gün bir kavimler göçü büyüklüğünde yer değiştiriyoruz artık. Tabi bu olanaklar olunca sanki dilediğimiz yerde yaşayacakmışız, dilediğimiz şeylere de gelişen teknoloji aracılığıyla oturduğumuz yerlerden erişecekmişiz gibi geliyor ama böyle değil. Para kazanmak zorundayız.

Bu nedenle daha çok bu olanakların merkezi konumuna gelen kentlere yerleşiyoruz. Bir biçimde kentlere yakın hissetmek istiyoruz çünkü ulaşım başta olmak üzere birçok olanağın kaynağı orası. O olanakları kullanmasak bile o olanaklara yakın olma gereksinimimiz var. Durum böyle olunca kentin içinde de ayrı bir ulaşım ağı var.

KENT ULAŞIMI

Şimdilerde moovit ya da uber gibi uygulamalar aracılığıyla hiç bilmediğiniz bir kentte dahi toplu taşımayı zahmetsizce kullanabilseniz de kentin içindeki ulaşım araçları eğer çok varlıklı değilseniz ve para harcamıyorsanız konforlu olmuyorlar. Kalabalık caddeler ve trafik sorunu bir yerden bir yere gitmeyi olanaksızlaştırıyor. “Ulaşım çağında ulaşım araçları yüzünden bir yere ulaşamamak” insanlığın yaşadığı en ironik durum. İşte bu sorunu çözmek için de daha önce Maiotik’te de çokça yazdığımız üzere minimobilite ya da mikromobilite denilen kavramlar yaşamımıza girdi.

Minimobilitenin ne olduğunu şu yazıda anlatmıştık. Tek kişilik, küçük elektrikli arabaların kullanıldığı düzene minimobilite deniliyordu. Mikromobilite ise daha çok elektrikli bisikletleri, scooter kiralama hizmetlerini temsil ediyordu. Hatta Yemeksepeti’nin CEO’su Nevzat Aydın’ın Martı girişiminin de Türkiye’nin birçok büyük kentinde faaliyete geçtiğini daha önce anlatmıştık. Ancak her alanda olduğu gibi mikromobilite alanında da daha belirli özellikleri olan müşterilere seslenen girişimler çıkıyor.

Salamander Bisiklet firmasının girişimi de böyle bir girişim. Yalnızca ebeveynleri hedefliyor. Son yıllarda böyle genele dönük değil de belirli bir müşteri profiline dönük ürün geliştiren firmaların sayısı arttı. Hatırlarsanız Dot’un görme engelliler için tasarladığı akıllı saat de yalnıza 200 milyonluk bir müşteri potansiyeline sahipti. Gelecek sanırım böyle butik ve sınırlı da olsa belirli bir müşteri kitlesinin çok işine yarayacak ürünler geliştiren girişimlerin olacak.

SALAMANDER BİSİKLET

Salamander Bisiklet, ebeveynlerin bebek arabasıyla dışarı çıktıklarında bir yere gitmeleri gerekirse metroya binmekte sorun yaşadıklarını ya da yetişmesi gereken bir yer varsa hızlı gidemediklerini, otobüse bebek ve bebek arabasıyla binmenin hayli zor olduğunu düşünerek saniyeler içinde bisiklete dönüşen bir tasarım yapmış. Tasarımı Kickstarter’da kitlesel fonlamaya açan şirket maalesef fonlama hedefini tutturamamış ancak geleceğe dönük düşüncelerinde bir değişme yok. Özellikle bebekli ailelerin tek tercihini kısa mesafelerde bile mecburen arabaya yönelten düzene bir alternatif sunmayı düşlüyor.

2 çocuk taşıyabilen ve açıldığında 116 santimetre uzunluğa erişen bu bisikletli bebek arabası 36 kilogram ağırlığında ve çocukluğumuzdan çoğunluğumuzun aşina olduğu Shimano’nun 20 vitesli düzeneğine sahip. Çocuklar için sarsıntılı bir yolculuk deneyimi sunabilir ancak kemerleri var. Ayrıca eğlenerek uyuyakalacaklarını da düşünüyorum ben. Tamam çok kaba duruyorlar bir takım tasarım kurallarına uymamışlar, anlattıkları kadar da pratik değil gibi ama gelecek vadeden bir düşünce bence.

TÜRKİYE’DE BİSİKLETLİ BEBEK ARABASI VAR MI?

Var vallahi billahi var. Hatta bu tasarımdan daha iyi. Google Türkiye’de “bisikletli bebek arabası” araması yaptığınızda Ebax Bisikletli Bebek Arabası adıyla satılan bir ürün var. Fiyatı da 3500 lira civarında. Valla yazlıkçı gibi yaşıyor olsam düşünürüm ben. Her gün çocuğumla gezinirim sevgili okurlar.

NOT: Bisikletli bebek arabasını anlatmak için ta ateşin bulunuşundan başladık ama idare edin.

“The Social Swipe” adı verilen proje insanlarda acıma duygusu uyandıracak, vicdanlarına seslenecek reklamlar yerine bağışı eğlenceli ve sembolik de olsa somut yaşam gerçekliğine yakın bir deneyime dönüştürmüş.

Arasında kredi kartı için ufak bir boşluk bulunan interaktif posterler tasarlamışlar. Bu boşluklardan kredi kartınızı her geçirdiğinizde kimi zaman Filipinler’deki çocuk mahkumları özgürlüğe kavuşturduğunuzu aktaran bir ipi kesiyorsunuz kimi zaman da yoksul aileler için bir dilim ekmeği bölüyorsunuz.

Kredi kartınızı tek geçirmenizle hiçbir güvenlik adımına gerek kalmadan kuruluşa 2 Euro bağışta bulunmuş oluyorsunuz. Bağışı doğasına uygun bir biçimde acıma odaklı değil daha oyuncu ve çarpıcı bir biçime getiren bu yaratıcı bağış kampanyası için yazılımlara ve çağdaş teknolojilere teşekkür etmeliyiz. Susan Willis’in de dediği gibi bu çağ paketleme çağı. İçindeki üründen çok ambalajın arzu nesnesi haline geldiği bir dönem bu. Dolayısıyla bugün artık yalnızca iyi niyetli ya da işe yarar bir fikrinizin olması yetmiyor. Bu fikri çok iyi paketlemeniz ve pazarlamanız gerekiyor.

Ben Misserror vakfının yaptığı yaratıcı bağış kampanyası işini değerli buluyorum. Dünyada ve ülkemizde de buna benzer bağış kampanyaları düzenleyen prestijli ve çok güvenilir kurumlar var. Bizim 20 liramızla dünyanın birçok yerinde birçok insanın yaşamında fark edilir değerler yaratmak gerçekten olanaklı. Hem kur dengeleri hem de gelişen teknoloji sayesinde kişilerin verdiği yirmi liralarla yapacak işler hayli büyük.

PEKİ FUTBOL KULÜPLERİNE BAĞIŞ YAPANLAR?

Futbol kulüplerinin ara ara yaptığı bağış kampanyalarına 20 lira destek olarak bir sonraki futbolcunun daha lüks bir villada oturmasını sağlamak yerine daha önemli işlere yatırım yapan sivil toplum kuruluşlarına da destek olabilirsiniz. Kulüplere 20 lira gönderenleri asla eleştirmiyorum. Bir kulübü destekliyorsanız elbet tabi gönderebilirsiniz. Ancak LÖSEV’e, TEMA’ya UNICEF’e hiç bağış yapmayıp da kulüp söz konusu olunca 20 lira bağışlamak biraz düşünmeyi unuttuğumuz şeyler varmış gibi geliyor bana.

Yakşamlar dilerim.

NOT: Ben yeni seçilen bir belediye olsam vakfın çalıştığı reklam şirketini bulurum. Ayrıca içerik ilginizi çektiyse Toyota’nın da son derece ilginç bir yaklaşımla destek attığı başka bir proje var. Ona da mutlaka bakın.